Islamitische feestdagen: een compleet overzicht

De islamitische feestdagen volgen de islamitische maankalender, waardoor de data elk jaar ongeveer 10 tot 11 dagen vroeger vallen dan in de westerse kalender. De belangrijkste islamitische feestdagen zijn het Suikerfeest (Eid al-Fitr) aan het einde van de ramadan en het Offerfeest (Eid al-Adha) tijdens de hadj. Daarnaast kent de islam een aantal andere gedenkdagen die voor veel moslims een bijzondere betekenis hebben.

Wereldwijd vieren ruim 1,8 miljard moslims deze feestdagen, elk op hun eigen manier en met hun eigen tradities. In Nederland wonen naar schatting ongeveer één miljoen moslims, die de feestdagen op diverse manieren vieren, van gezamenlijk gebed tot familiebijeenkomsten en het geven van geschenken.

De islamitische kalender: waarom de data elk jaar verschuiven

De islamitische kalender is een puur maankalender. Een maanjaar telt gemiddeld 354 dagen, dus ongeveer 11 dagen minder dan een zonnejaar. Daardoor schuiven alle islamitische feestdagen elk jaar op. Een feestdag die dit jaar in de zomer valt, valt over een paar jaar in de winter. Dit geldt ook voor de ramadan: die kan in de kortste wintermaanden vallen, maar ook midden in de langste zomerdagen.

De exacte startdatum van een islamitische maand hangt af van het zien van de nieuwe maan. In de praktijk verschilt de datum van het Suikerfeest of Offerfeest daardoor soms een dag per land of regio, afhankelijk van plaatselijke waarneming of religieus gezag.

Ramadan: de vastenmaand

De ramadan is de negende maand van de islamitische kalender en de meest bekende islamitische periode. Tijdens de ramadan vasten moslims van zonsopgang tot zonsondergang: ze eten en drinken niets, en onthouden zich van roken en seks. Het vasten (sawm) is een van de vijf zuilen van de islam. De ramadan duurt 29 of 30 dagen, afhankelijk van de maanstand.

Het vasten wordt elke dag verbroken bij zonsondergang met de iftar, vaak begonnen met dadels en water, gevolgd door een maaltijd. Vlak voor zonsopgang eten veel moslims ook nog een vroege maaltijd, de suhur. De ramadan is ook een periode van verhoogde devotie: extra gebeden, Koranrecitatie en nadenken over geloof en gemeenschap staan centraal.

In 2026 begint de ramadan naar verwachting rond eind januari of begin februari, maar de exacte datum hangt af van de maanwaarneming.

Lailat ul-Qadr: de nacht van de beslissing

Binnen de ramadan valt een bijzonder gedenkwaardige nacht: Lailat ul-Qadr, ook wel de Nacht van de Beslissing of de Nacht van de Macht. Volgens de islamitische overlevering werd in deze nacht de eerste openbaring van de Koran aan de profeet Mohammed geopenbaard. De Koran beschrijft deze nacht als beter dan duizend maanden. Lailat ul-Qadr valt in de laatste tien dagen van de ramadan, traditioneel gezocht op de oneven nachten, met name de 27e nacht. Veel moslims brengen deze nacht door in gebed en Koranlezing.

Suikerfeest (Eid al-Fitr): het einde van de ramadan

Het Suikerfeest, in het Arabisch Eid al-Fitr, viert het einde van de vastenmaand ramadan. Het is een feestdag van dankbaarheid, gemeenschap en vreugde. De dag begint met een speciaal gebed in de moskee of op een open terrein, en daarna bezoeken moslims familie en vrienden, wisselen ze cadeaus uit en genieten ze van feestelijke maaltijden.

Een belangrijk onderdeel van het Suikerfeest is de Zakat al-Fitr: een verplichte bijdrage aan mensen in nood, die voor het gebed moet worden betaald. Zo kunnen ook arme moslims aan het feest deelnemen. Het Suikerfeest duurt officieel drie dagen, al wordt in Nederland de eerste dag het meest gevierd. In 2026 valt het Suikerfeest naar verwachting rond eind februari of begin maart.

Offerfeest (Eid al-Adha): de grootste islamitische feestdag

Het Offerfeest, Eid al-Adha, is voor veel moslims de grootste en heiligste feestdag van het jaar. Het valt op de tiende dag van de twaalfde maand van de islamitische kalender, tijdens de hadj (de bedevaart naar Mekka). Het Offerfeest herdenkt de bereidheid van de profeet Ibrahim (Abraham) om zijn zoon te offeren als teken van gehoorzaamheid aan God. Op het laatste moment greep God in en werd een ram geslacht in plaats van de zoon.

Ter herdenking slachten moslims wereldwijd een dier, vaak een schaap, geit, koe of kameel. Het vlees wordt verdeeld: een deel voor het eigen gezin, een deel voor familie en buren, en een deel voor arme mensen. Het Offerfeest duurt drie tot vier dagen. In 2026 valt het Offerfeest naar verwachting rond eind mei of begin juni.

De hadj: bedevaart naar Mekka

De hadj is de jaarlijkse islamitische bedevaart naar Mekka, in Saudi-Arabië. Het is een van de vijf zuilen van de islam: elke moslim die daartoe in staat is (gezondheid en financiën), moet de hadj minstens eenmaal in het leven voltooien. De hadj vindt plaats in de twaalfde islamitische maand en culmineert op de dag van Arafat, de dag voor het Offerfeest. Miljoenen moslims uit de hele wereld komen dan samen in Mekka. In 2026 valt de hadj naar verwachting rond eind mei.

Islamitisch Nieuwjaar en de geboortedag van de profeet

Naast de grote feestdagen zijn er twee andere gedenkdagen die veel moslims markeren. Het islamitisch Nieuwjaar valt op de eerste dag van de maand Muharram, de eerste maand van de islamitische kalender. Het is geen uitbundig feest, maar een moment van bezinning en herdenking. Veel moslims vasten op de tiende dag van Muharram, de dag van Ashura, al heeft die dag voor soennitische en sji’itische moslims een andere betekenis.

De Mawlid al-Nabi, de geboortedag van de profeet Mohammed, valt op de twaalfde dag van de derde islamitische maand. Het is een feestdag die in veel landen wordt gevierd met gebeden, liederen en processies, maar er zijn ook moslims die menen dat het vieren van deze dag niet tot de islamitische traditie behoort.

Islamitische feestdagen in 2026: overzicht

Let op: alle data zijn schattingen voor 2026 en kunnen een dag eerder of later vallen, afhankelijk van de officiële maanwaarneming. Raadpleeg een actuele islamitische kalender of de lokale moskee voor de definitieve data in jouw regio.

Veelgestelde vragen over islamitische feestdagen

Zijn islamitische feestdagen officiële vrije dagen in Nederland?
Nee, islamitische feestdagen zijn in Nederland geen officiële nationale feestdagen. Moslims kunnen verlof aanvragen bij hun werkgever of school, maar er is geen wettelijk