Ramadan is de jaarlijkse vastenmaand voor moslims en tegelijk een van de belangrijkste periodes in de islam. Gedurende een volledige maand onthouden gelovigen zich van eten, drinken, roken en seks van zonsopgang tot zonsondergang. Het is de negende maand van de islamitische kalender en wordt door naar schatting 1,8 miljard moslims wereldwijd gevierd als een tijd van bezinning, gebed en gemeenschap.
De islamitische kalender is een maankalender, waardoor ramadan elk jaar ongeveer 10 tot 11 dagen eerder valt dan het jaar ervoor. Dat betekent dat de vastenmaand soms in de zomer valt, met lange dagen en veel uren vasten, en soms in de winter, wanneer het veel korter is. De precieze begindatum wordt bepaald door de eerste zichtbare sikkelvormige maan van de negende maand.
Waarom vasten moslims tijdens ramadan?
Het vasten tijdens ramadan is een van de vijf zuilen van de islam, de vijf verplichtingen waarop het geloof is gebouwd. Moslims vasten om dichter bij God (Allah) te komen, om dankbaarheid te tonen voor het leven en de welvaart die ze hebben, en om bewust stil te staan bij mensen die armoede kennen. Het vasten is geen straf, maar een spirituele oefening in zelfdiscipline en toewijding.
De verplichting om te vasten staat in de Koran, het heilige boek van de islam. Niet iedereen is verplicht om te vasten. Kinderen, zwangere vrouwen, mensen die ziek zijn, ouderen en reizigers mogen het vasten uitstellen of overslaan. Wie een vastdag mist, maakt die later in het jaar in.
Hoe ziet een dag tijdens ramadan eruit?
Een typische ramadandag draait om twee maaltijden. Voor zonsopgang eet je de suhoor (of suhur), een versterkende maaltijd om de dag vol te houden. Zodra de zon ondergaat, verbreek je het vasten met de iftar. Traditioneel begin je de iftar met een dadel en water, gevolgd door een volledige maaltijd. Die avondmaaltijd is vaak een sociale aangelegenheid: families en vrienden komen samen, en in veel landen staan er lange tafels op straat of in moskeeën waar iedereen welkom is.
Naast het vasten bidden vrome moslims extra gebeden tijdens ramadan. De tarawih zijn speciale nachtgebeden die na het avondgebed worden verricht. In de laatste tien nachten van de maand is er extra aandacht voor gebed, omdat daarin de Laylat al-Qadr valt, de “nacht van de macht”. In die nacht, die moslims beschouwen als de heiligste nacht van het jaar, openbaarde God voor het eerst de Koran aan de profeet Mohammed.
Wat mag wel en niet tijdens ramadan?
De regels zijn duidelijk maar gaan verder dan alleen eten en drinken. Tussen zonsopgang en zonsondergang geldt ook onthouding van roken, seksuele activiteit en bewust kwaadaardige gedachten of gedrag. Ook roddelen, liegen en ruziemaken worden extra sterk vermeden, omdat ramadan een tijd is voor innerlijke zuivering.
- Niet eten of drinken (ook geen water) tussen zonsopgang en zonsondergang
- Niet roken
- Geen seksuele activiteit overdag
- Extra gebed, Koranlezing en liefdadigheid
- Zakat (armenbelasting) wordt door veel moslims bewust in ramadan betaald
Het is een veelgehoord misverstand dat moslims helemaal niets mogen inslikken. Medicijnen via een injectie of druppels in het oog breken het vasten in de meeste islamitische scholen van rechtsdenken niet. Onbedoeld iets inslikken, zoals bij het tandenpoetsen, telt ook niet als het verbreken van het vasten.
Hoe eindigt ramadan?
Ramadan duurt 29 of 30 dagen, afhankelijk van de maancyclus. De maand eindigt met het feest Eid al-Fitr, in het Nederlands ook wel het Suikerfeest genoemd. Dit is een groot islamitisch feestdag waarop moslims samen bidden, cadeaus uitwisselen, families bezoeken en uitgebreid eten. Het is letterlijk een viering van het feit dat de vastenmaand succesvol is afgesloten.
Veelgestelde vragen over ramadan
Hoe lang duurt ramadan? Ramadan duurt een volledige maanmaand, dat is 29 of 30 dagen.
Wanneer begint ramadan in 2026? Omdat de islamitische kalender op de maan is gebaseerd, verschuift de startdatum elk jaar. In 2026 valt het begin van ramadan naar verwachting rond medio februari, maar de exacte datum hangt af van de maanwaarneming.
Mogen niet-moslims iets leren over ramadan? Zeker. Veel moslims vinden het juist fijn als anderen begrijpen wat ramadan inhoudt. Als je iemand wilt feliciteren, zeg dan “Ramadan mubarak” (gezegend ramadan) of “Ramadan kareem” (genereuze ramadan).
Wat als je per ongeluk eet of drinkt? Wie per ongeluk iets eet of drinkt terwijl hij of zij vast, hoeft die dag niet in te halen. Dat geldt als een vergissing, niet als het opzettelijk verbreken van het vasten.
Ramadan is kortom veel meer dan een dieet of een godsdienstige plicht. Het is een periode waarin geloof, gemeenschap en bezinning samenkomen. Of je nu zelf vast of gewoon nieuwsgierig bent naar wat je moslimse buren, collega’s of vrienden meemaken: de kern van ramadan is toewijding, verbinding en dankbaarheid.
