De ramadan begint elk jaar op een andere datum, omdat de islamitische kalender is gebaseerd op de maancyclus. Concreet: de ramadan start op het moment dat de nieuwe maansikkel zichtbaar is na de negende nieuwe maan van het islamitische jaar. Dat is niet op een vaste datum in de gregoriaanse kalender, maar schuift elk jaar zo’n tien tot elf dagen op.
Voor 2025 begon de ramadan op zaterdag 1 maart, en eindigde die op 29 maart. In 2026 zal de ramadan naar verwachting starten rond 19 februari, al kan dat een dag eerder of later uitvallen afhankelijk van de waarneming van de maan.
Wanneer begint de ramadan precies: de maansikkel als startpunt
Volgens de islamitische traditie begint een nieuwe maand niet op een astronomisch berekend moment, maar op de avond waarop de smalle maansikkel (de hilal) voor het eerst met het blote oog zichtbaar is na de nieuwe maan. Omdat de islamitische dag begint bij zonsondergang, gaat de ramadan officieel in op de avond van die waarneming, niet de ochtend erna.
Dit is een belangrijk punt. Als de maansikkel op maandagavond voor het eerst zichtbaar is, begint de ramadan feitelijk op dat moment. De eerste volledige vastendag is dan dinsdag. Het vasten zelf geldt van zonsopgang tot zonsondergang.
Traditie versus astronomische berekening
Hier zit een spanning die al lang bestaat. Astronomen kunnen tot op de minuut berekenen wanneer de nieuwe maan plaatsvindt en wanneer de sikkel theoretisch zichtbaar wordt. Toch houden veel islamitische landen en gemeenschappen vast aan de werkelijke, visuele waarneming. Dat heeft een praktisch gevolg: de startdatum van de ramadan kan per land of regio een dag verschillen.
Saudi-Arabië gebruikt traditioneel de visuele waarneming door officiële maanwachters. Andere landen, zoals Turkije, werken vaker met astronomische berekeningen. En in Nederland? Hier volgen moslimgemeenschappen doorgaans de aankondiging van Saudi-Arabië, of die van een eigen plaatselijke commissie. Dat kan betekenen dat buren in dezelfde straat de ramadan op verschillende avonden beginnen.
Sommige islamitische organisaties pleiten al jaren voor één wereldwijde berekende startdatum, zodat alle moslims tegelijk beginnen. Tot nu toe is daar geen universele overeenstemming over.
Hoeveel dagen duurt de ramadan?
De ramadan duurt 29 of 30 dagen, afhankelijk van de maancyclus die maand. Dat wordt ook bepaald door de volgende maansikkel: zodra die van de tiende islamitische maand (Shawwal) zichtbaar is, eindigt de ramadan en begint het Suikerfeest (Eid al-Fitr).
Startdata van de ramadan de komende jaren
Hieronder een overzicht van de verwachte startdata. Let op: deze data zijn gebaseerd op astronomische berekeningen en kunnen een dag afwijken door de werkelijke maan waarneming.
| Jaar | Verwachte startdatum ramadan | Verwacht einde (Suikerfeest) |
|---|---|---|
| 2025 | 1 maart | 30 maart |
| 2026 | Rond 19 februari | Rond 20 maart |
| 2027 | Rond 9 februari | Rond 10 maart |
Elk jaar schuift de ramadan iets verder naar voren in de westerse kalender. Na een aantal decennia valt hij weer in de zomer. Dit patroon herhaalt zich in een cyclus van ongeveer 33 jaar.
Wil je weten of de ramadan dit jaar op een specifieke datum valt? Houd dan de aankondiging van een islamitische organisatie in jouw regio in de gaten, want die maakt de officiële startdatum bekend zodra de maansikkel is waargenomen of berekend. De exacte datum staat dus nooit honderd procent vast tot die avond aanbreekt.
