Typisch Oostenrijks zijn onder meer de Sachertorte, Wiener Schnitzel, Apfelstrudel en kaiserbroodjes. Maar Oostenrijk heeft meer te bieden dan alleen eten. Van bijzondere bouwstijlen tot unieke tradities: dit land heeft een herkenbare eigen cultuur die je nergens anders vindt. In dit artikel neem je een kijkje door alles wat echt van Oostenrijkse bodem komt.
Typisch Oostenrijks eten: de bekendste gerechten
Oostenrijkse keuken staat bekend om stevige, hartige gerechten en heerlijk zoet gebak. Het Wiener Schnitzel is misschien wel het meest beroemde gerecht ter wereld dat direct met Oostenrijk wordt verbonden. Het bestaat uit een dun geklopt stuk kalfsvlees (soms varkensvlees), gepaneerd en gebakken in boter. Traditioneel serveer je het met een schijfje citroen en aardappelsalade of petersilieaardappelen.
Germknödel is een andere Oostenrijkse klassieker die je in elk skioord tegenkomt. Het is een grote, gestoomde gistdeegbol gevuld met pruimenjam (Powidl), bestrooid met maanzaad en besprenkeld met gesmolten boter. Het gerecht is stevig, warm en perfect na een dag op de piste. Käsespätzle hoor je ook in die categorie: zelfgemaakte eierpasta gegratineerd met kaas en geserveerd met gebakken ui. Een soort Oostenrijkse mac and cheese, maar steviger.
Tafelspitz is een gerecht dat hoog in aanzien staat in de Weense keuken. Het is gekookt rundvlees (meestal de punt van de bil) in bouillon, geserveerd met mierikswortelroom en geroosterd brood. In wijnhuizen en traditionele restaurants in Wenen staat dit bijna altijd op de kaart.
Typisch Oostenrijks gebak en zoetigheden
De Sachertorte is dé Oostenrijkse taart. Het is een dichte chocoladetaart met een laagje abrikozenjam en een glanzende chocoladeglazuur. Het originele recept is eigendom van Hotel Sacher in Wenen, waar de taart in 1832 voor het eerst werd gemaakt. Er is zelfs een jarenlange juridische strijd geweest tussen Hotel Sacher en Konditorei Demel over wie de “echte” Sachertorte mocht maken. Die rechtsstrijd eindigde in de jaren zestig van de vorige eeuw.
Apfelstrudel is een ander symbool van Oostenrijks bakken. De vulling bestaat uit appels, rozijnen, kaneel en paneermeel, allemaal gewikkeld in een flinterdun deeg. Klassiek geserveerd met warme vanillesaus of slagroom. Het deeg uitrekken tot het bijna doorzichtig is, geldt als een echte vaardigheid in de Oostenrijkse keuken.
Kaiserbroodjes (in het Duits: Kaisersemmel) zijn kleine, ronde broodjes met een stervormige inkeping bovenop. Ze zijn krokant van buiten en luchtig van binnen. In Oostenrijk eet je ze standaard bij het ontbijt, met boter en jam of belegd als broodje. In Nederland zijn ze ook verkrijgbaar, maar de Oostenrijkse variant is in smaak en textuur anders dan de Nederlandse versie.
Dranken die Oostenrijk kenmerken
Oostenrijkse wijn verdient meer bekendheid dan hij vaak krijgt. De bekendste wijnstreek is Wachau, een schilderachtige vallei langs de Donau. Grüner Veltliner is de meest geteelde witte druif in Oostenrijk en geeft frisse, kruidige wijnen. Riesling uit de Wachau staat internationaal hoog aangeschreven. Daarnaast heeft Oostenrijk een lange traditie van Heurigen (wijnherbergen) waar boeren hun eigen wijn verkopen en schenken.
Koffiecultuur is in Oostenrijk officieel erkend als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO. In een Weens koffiehuis bestel je geen “gewone koffie”, maar kies je uit een uitgebreide kaart: Melange (koffie met melkschuim), Verlängerter (verlengde espresso), Einspänner (koffie met slagroom in een glas) of Kapuziner. Bij je koffie wordt altijd een glas water geserveerd, ongeacht of je er om vraagt.
Oostenrijkse tradities en culturele eigenheid
Het Krampus-feest is een typisch Oostenrijks gebruik dat steeds bekender wordt in de rest van Europa. Op 5 december gaat Krampus, een gehoornd duivelfiguur, de straat op om stoute kinderen te bezoeken, terwijl de heilige Nikolaus op 6 december de brave kinderen beloont. In veel Oostenrijkse steden worden Krampusläufe georganiseerd: optochten met gemaskerde figuren in huiveringwekkende kostuums.
Wiener Philharmoniker en het Opernball horen bij het Weense culturele leven. Het Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker wordt jaarlijks uitgezonden in meer dan negentig landen en trekt wereldwijd tientallen miljoenen kijkers. De Opernball in de Weense Staatsoper is het meest prestigieuze bal van Oostenrijk, een formeel evenement in rokkostuum en avondjurk.
Dirndl en Lederhosen zijn de traditionele klederdracht van Oostenrijk (en Beieren). In Oostenrijk worden ze niet alleen met carnaval of kermis gedragen, maar ook op alledaagse feesten, bruiloften en in de horeca. De strik op het schort van een dirndl geeft overigens aan of een vrouw vrij is of niet: links is vrij, rechts is bezet.
Producten en merken die echt Oostenrijks zijn
Red Bull is misschien wel het meest mondiale Oostenrijkse exportproduct. Het merk is opgericht door de Oostenrijker Dietrich Mateschitz en de Thaise zakenman Chaleo Yoovidhya, en werd in 1987 voor het eerst verkocht. Het bedrijf heeft zijn hoofdkantoor in Fuschl am See, een dorp bij Salzburg.
Swarovski kristallen komen uit Tirol. Daniel Swarovski richtte het bedrijf in 1895 op in Wattens, een klein dorp bij Innsbruck. Nog steeds wordt daar een groot deel van de kristallen geproduceerd. Het bedrijf heeft ook een eigen museum (Kristallwelten) dat een van de populairste toeristische attracties van Tirol is.
Manner wafels zijn een Weens merk dat al since 1898 bestaat. De roze verpakking met de afbeelding van de Stefansdom is herkenbaar voor bijna elke Oostenrijkse reis. De wafels zijn gevuld met hazelnootroom en worden in Wenen ook als souvenir meegenomen.
Muzikale en architectonische identiteit
Oostenrijk heeft een opmerkelijk rijke muziekgeschiedenis voor een klein land. Mozart, Schubert, Haydn, Bruckner en Mahler zijn allemaal Oostenrijks. Salzburg, de geboorteplaats van Mozart, bouwt een groot deel van zijn toerisme op die erfenis. Het Mozarteum in Salzburg is een van de meest gerenommeerde muziekopleiding in Europa.
De Jugendstil (of Weense Secession) is een Oostenrijkse kunststijl uit het einde van de negentiende en begin van de twintigste eeuw. Architect Otto Wagner en kunstenaar Gustav Klimt zijn de bekendste namen. Het Secession-gebouw in Wenen, met zijn gouden “koolvormige” koepel, is een herkenbaar symbool van deze beweging.
Typisch Oostenrijks is dus een combinatie van herkenbare smaken, een sterke koffiecultuur, eigenzinnige tradities en een onverwacht groot aandeel in de mondiale cultuur en industrie. Of je nu voor het eerst gaat of al vaker bent geweest: achter elk gerecht, gebouw of gewoonte schuilt een stukje Oostenrijkse geschiedenis dat het land uniek maakt.
