De cultuur van Canada is een van de meest diverse ter wereld. Canada heeft geen één dominante cultuur, maar een levendige mix van tradities, talen en gewoonten die naast elkaar bestaan. Dat komt door de geschiedenis van het land: inheemse volkeren, Britse en Franse kolonisten, en golven van immigranten uit alle windstreken hebben samen iets unieks opgebouwd.
Wat direct opvalt als je met Canadezen in contact komt, is hun vriendelijkheid. Het is geen cliché: beleefdheid en openheid zitten diep verweven in de sociale cultuur. Tegelijk is Canada een land van grote contrasten, van de Franstalige cultuur in Quebec tot de Inuit-gemeenschappen in het hoge noorden.
De twee officiële talen en wat dat betekent
Canada heeft twee officiële talen: Engels en Frans. Dat is niet alleen een praktisch gegeven op bewegwijzering en formulieren, het tekent ook de cultuur. In de provincie Quebec spreekt de overgrote meerderheid Frans als eerste taal. De Québécois hebben een eigen identiteit die sterk verschilt van de rest van Canada. Ze hebben hun eigen muziek, literatuur, humor en eetcultuur. De Franstalige Canadezen zijn trots op hun taal en beschermen die actief via wetgeving.
In de rest van Canada is Engels dominant, maar ook daar wonen grote Franstalige gemeenschappen, bijvoorbeeld in New Brunswick en Ontario. Als je Canada bezoekt of er meer over wil begrijpen, is dit taalverschil een belangrijk onderdeel van de cultuur. In Quebec kom je zonder Frans soms minder ver dan je verwacht.
Inheemse culturen: First Nations, Métis en Inuit
De inheemse volkeren van Canada vormen drie grote groepen: de First Nations, de Métis en de Inuit. De Inuit leven vooral in de noordelijke gebieden, waaronder Nunavut, het grootste territorium van Canada. Zij hebben een rijke cultuur die draait om overleven in extreme omstandigheden, met eigen kunst, taal (Inuktitut) en tradities zoals ijsvissen en het bouwen van iglo’s.
De First Nations omvatten honderden verschillende volkeren met elk hun eigen taal, verhalen en gebruiken. Totemspalen, powwows en traditionele dans zijn bekende uitingen van deze culturen. Canada worstelt tegelijk met een moeilijk verleden tegenover deze volkeren, van de gedwongen assimilatiescholen (de zogenaamde residential schools) tot landrechtenkwesties die nu nog spelen. Dit verleden is een gevoelig en belangrijk onderdeel van de hedendaagse Canadese identiteit.
Multiculturalisme als officieel beleid
Canada is een van de weinige landen ter wereld waar multiculturalisme officieel beleid is, vastgelegd in de Canadese grondwet van 1982 en in de Multiculturalism Act van 1988. Het idee is niet dat iedereen oplost in één nationale identiteit, maar dat verschillende culturen naast elkaar kunnen bestaan. Canadezen omschrijven dit zelf wel als een “mozaïek”, in tegenstelling tot de Amerikaanse “melting pot”.
Dat zie je terug in de steden. Toronto is een van de meest diverse steden ter wereld, met grote gemeenschappen uit China, India, het Caribisch gebied, Italië en tientallen andere landen. Vancouver heeft een sterke band met Aziatische culturen, terwijl Calgary en Edmonton veel immigranten uit de Oekraïne en Oost-Europa trekken. In elke grote stad vind je wijken met eigen restaurants, feesten en culturele centra.
Kunst, muziek en literatuur
Canada heeft een sterke eigen kunstscène. In de muziek zijn namen als Leonard Cohen, Joni Mitchell, Neil Young, Céline Dion en Drake wereldwijd bekend. Zij komen uit heel verschillende muzikale tradities, wat de breedte van de Canadese cultuur goed laat zien. De overheid ondersteunt Canadese muziek en film actief, om ervoor te zorgen dat die zichtbaar blijft naast de overweldigende invloed van de Amerikaanse cultuurindustrie.
In de literatuur zijn schrijvers als Margaret Atwood en Alice Munro internationaal gerespecteerd. Atwood (bekend van “The Handmaid’s Tale”) en Munro (Nobelprijswinnaar voor literatuur in 2013) geven een goed beeld van hoe sterk de Canadese literaire traditie is. Franstalige schrijvers zoals Michel Tremblay zijn even invloedrijk, maar minder bekend buiten Quebec en de francofone wereld.
Sport als culturele bindmiddel
IJshockey is in Canada meer dan een sport: het is een cultureel symbool. Canadezen groeien op met hockey. Kinderen schaatsen zodra ze kunnen lopen, en wedstrijden van de NHL (de Noord-Amerikaanse professionele ijshockeycompetitie) trekken enorme aandacht. De nationale hockeyploeg geldt als een bron van nationale trots.
Lacrosse is officieel de nationale zomersport van Canada, met wortels bij de inheemse volkeren. Basketbal is ook populair, mede dankzij de Toronto Raptors. Baseball en voetbal hebben een kleinere maar vaste aanhang. Sport brengt Canadezen samen over taal- en cultuurgrenzen heen.
Eten en dagelijkse gewoonten
De Canadese keuken is net zo divers als de bevolking. Toch zijn er enkele typisch Canadese gerechten. Poutine, een gerecht van friet met kaasblokjes en jus, komt uit Quebec en is inmiddels in heel Canada bekend. Maple syrup (ahornsiroop) is een nationaal exportproduct én symbool: Canada produceert een groot deel van de wereldproductie. Nanaimo bars (een zoet dessert zonder bakken) en butter tarts zijn andere bekende Canadese lekkernijen.
In het dagelijks leven hechten Canadezen veel waarde aan persoonlijke ruimte en beleefdheid. “Sorry” zeggen is bijna een nationale reflex, ook als de ander jou ergens voor staat. De omgangsvormen zijn informeel maar respectvol. Stiptheid wordt gewaardeerd, maar is minder strikt dan in sommige Europese landen.
Feestdagen en tradities
Canada Day op 1 juli is de nationale feestdag, waarop de oprichting van Canada als zelfstandige staat in 1867 wordt herdacht. Dit wordt gevierd met vuurwerk, concerten en buurtfeesten door het hele land. Thanksgiving valt in Canada op de tweede maandag van oktober (eerder dan in de VS) en draait om een maaltijd met familie. Halloween, Kerstmis en Pasen worden breed gevierd, naast talloze culturele feesten van de vele gemeenschappen in het land.
De cultuur van Canada laat zich niet vatten in één omschrijving. Het land is groot, gevarieerd en voortdurend in beweging. Van de Inuit in het noorden tot de Franstaligen in Quebec en de kosmopolitische steden als Toronto en Vancouver: wie Canada echt wil begrijpen, ontdekt steeds een nieuwe laag.
